Kasaysayan ng Catanduanes

Ang pangalan ng Catanduanes ay pinaniniwalaang nagmula sa salitang “tandu” (isang uri ng salagubang) at “samdong” (isang puno), na noo’y sagana sa isla. Ang katanduan o kasamdongan ay nangangahulugang “isang lugar kung saan sagana ang tandu o samdong.” Tinawag din itong “Isla de Cobos” ng mga Espanyol dahil sa mga kubo (cobos) na nakita nila roon.

Pagdating ng Kastila:
Dumating si Juan de Salcedo sa Catanduanes noong 1573 habang naghahanap ng mga pirata.
* Ebanghelisasyon: Pormal na nagsimula ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo pagkatapos ng mga Kastila na masakop ang mainland Bicol. Ang mga misyonerong Franciscan ang unang dumating, at ang Catanduanes ay mabilis na na-Kristiyanismo.
* Mga Bayan: Sa pagitan ng 1600 hanggang 1857, itinatag ang mga sentro ng pamahalaan at parokya tulad ng Caramoran (1601), Pandan (1650), Viga (1661), Panganiban (1663), Virac (1775), Bato (1830), at San Andres (1853).

Pagiging Sub-probinsya
Noong panahon ng kolonyalismo, ang Catanduanes ay itinuring na sub-probinsya lamang ng iba pang lalawigan, kabilang ang Ambos Camarines at kalaunan ay ang Albay.

Panahon ng Amerikano at Ikalawang Pandaigdigang Digmaan
* Ang Catanduanes ay opisyal na kinilala bilang isang hiwalay at malayang probinsya mula sa Albay noong matapos ang World War II.
* Petsa ng Pagkakatatag: Setyembre 26, 1945, sa pamamagitan ng Commonwealth Act No. 687 na akda ni Congressman Francisco Perfecto.
* Epekto: Naging ika-anim na lalawigan ito ng Bicol Region. Ang unang itinalagang gobernador ay si Remigio Socito.

Modernong Panahon at Industriya
Kilala ang Catanduanes bilang “Abaca Capital of the Philippines” dahil ito ang pangunahing prodyuser ng abaca (Manila hemp), na ginagamit sa paggawa ng matitibay na fiber. Ang matitinding bagyo na madalas tumama sa lalawigan ang nagbigay-daan sa bansag na “Land of the Howling Winds”, ngunit ipinakikita ng mga mamamayan nito ang matinding resilience o katatagan.

Pinakahuling Datos (Facts and Figures)
Narito ang ilang datos at pigura tungkol sa Catanduanes (batay sa pinakahuling ulat ng PSA at Comelec): Uri ng Lalawigan: ika-3 klaseng probinsya.
Kabisera: Virac
Bilang ng Bayan: 11 (Bagamanoc, Baras, Bato, Caramoran, Gigmoto, Pandan, Panganiban/Payo, San Andres/Calolbon, San Miguel, Viga, at Virac)
Populasyon (2024 Census): 261,169
Registered Voters (2025): Humigit-kumulang 200,804
Pangunahing Industriya: Abaca, niyog, bigas, at turismo (kilala sa Puraran Beach, Binurong Point, at Maribina Falls)

Bagong mga Pinuno ng Pulitika
Gobernador – Patrick Alain S. Azanza
Bise Gobernador – Robert A. Fernandez
Kinatawan (Lone District) – Leo A. Rodriguez

Para sa iba pang kasaysayang lokal, mag-follow sa PlaPeoHub.

Basahin: Catanduanes History and Economy in English

Basahin: Mga Kilalang Tao na Galing sa Catanduanes