Kasaysayan ng Ifugao
Ang Ifugao ay isa sa mga lalawigan sa Pilipinas na matatagpuan sa Cordillera Administrative Region (CAR) sa hilagang Luzon. Ito ay kinikilala sa buong mundo dahil sa kagandahan ng Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe (Banaue Rice Terraces), na idineklara ng UNESCO bilang isang World Heritage Site. Ayon sa alamat ng mga Ifugao, ang pangalan ng probinsya ay nag-ugat sa salitang “Ipugo” o “ipugaw”, na nangangahulugang “tao mula sa lupa” o “mga mortal.” Sa mahabang panahon ng pananakop ng mga Kastila, ang mga Ifugao ay matagumpay na napanatili ang kanilang mayamang kultura, batas, at pamumuhay sa kabundukan. Gayunpaman, sa ilalim ng pamamahala ng mga Amerikano, ang Ifugao ay naging isang sub-province ng malaking Mountain Province noong 1905. Lalo itong naging mahalaga sa kasaysayan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, kung saan ang Mt. Napulawan sa Ifugao ay naging huling kuta ni Heneral Tomoyuki Yamashita bago siya sumuko.
Ang probinsya ay naging ganap na lalawigan noong Hunyo 18, 1966, sa bisa ng Republic Act No. 4695, kung saan hinati ang Mountain Province sa apat na hiwalay na lalawigan. Ang kabisera nito ay ang Lagawe. Ang kultura ng mga Ifugao ay nakasentro sa pagsasaka ng palay, paglililok, at mga ritwal na konektado sa kanilang animistikong paniniwala. Ayon sa pinakahuling 2024 Census ng Philippine Statistics Authority (PSA), ang populasyon ng Ifugao ay umaabot sa 208,668 na indibidwal, na may kabuuang lawak ng lupa na 2,628.21 kilometro kuwadrado (km²). Sa ekonomiya, ang lalawigan ay inuri bilang isang Ika-3 Klaseng Lalawigan (Third-Class Province), kung saan ang turismo, pagtatanim ng kape, at paggawa ng handicraft ay nagsisilbing pangunahing pinagkukunan ng kita, bukod sa tradisyonal na pagtatanim ng palay.
Sa kasalukuyan, ang lalawigan ng Ifugao ay nahahati sa isang distritong kongresyonal, 11 munisipalidad, at 175 barangay. Ang mga nangunguna sa politika ng probinsya ay sina Jerry U. Dalipog bilang Gobernador at Martin L. Habawel Jr. bilang Bise Gobernador. Si Solomon R. Chungalao naman ang kasalukuyang Kinatawan (Congressman) ng nag-iisang distrito ng lalawigan. Silang tatlo ay may termino hanggang 2028.
Para sa kasaysayan ng iba pang lugar, buksan ang Facebook Page ng PlaPeoHub.
Basahin: Ifugao History and Economy in English
Basahin: Mga Kilalang Tao na Galing sa Ifugao
